Van jongs af aan heeft Lieke een fascinatie voor borsten. Haar eigen borsten. Borsten van andere vrouwen. Borsten als aandachtsgebied in de ruimste zin van het woord. Ze voelde zich trots op haar eigen borsten en vond het een mooi adagium toen iemand haar zei dat hij vond dat haar borsten haar visitekaartje waren. In haar digitale dagboek schreef ze op haar zestiende over haar bezoeken aan buurvrouw Samantha als die borstvoeding gaf. Ze wilde zien hoe de kleine Beau de borst kreeg, en was nieuwsgierig om te horen hoe het voor Samantha voelde om borstvoeding te geven.
Als ze naar hen keek voelde ze in gedachte de kleine Beau aan haar eigen borsten zuigen. Dan tintelden haar tepels, alsof ze niet konden wachten tot de dag dat zij zelf een zogend kind had. Ze stelde de vraag, eerst in stilte aan zichzelf, maar al snel ook aan Samantha hoe het zou zijn als zij op hetzelfde moment als Beau de borsten van Samantha zou zuigen. Liever nog wilde ze de sensaties voelen als Samantha of iemand anders háár borsten zou zuigen. Samantha vertelde haar dat haar borsten voor haar een belangrijke rol spelen om nabijheid en intimiteit te ervaren en ze keek niet vreemd op toen Lieke zei dat ze het idee had dat ze met haar eigen borsten iemand zou kunnen troosten en dat ze dacht dat net zoiets intiems en veiligs was als een aai over het hoofd.
Het was dan ook geen verrassing dat Lieke als onderwerp koos voor ‘de positie van borsten in de westerse samenleving’ toen bekend werd dat ze in 5 VWO een werkstuk van tussen de 5 en 10 kantjes moest schrijven over een maatschappelijk of actueel thema.
Die opdracht versterkte Lieke alleen maar in haar gedachten en notities. Ze probeerde zich voor te stellen hoe het zou zijn als zij zich zou koesteren aan zachte borsten. Borsten van een vriendin, van een date met wie ze misschien op een avond zou kussen en vrijen, -“of de jouwe Samantha”- en uiteindelijk dacht ze aan de borsten van haar eigen moeder bij wie ze ooit maanden aan de borst gelegen had, maar aan wie ze dat toch eigenlijk niet voor durfde te leggen. Uit schaamte voor haar gevoel of misschien nog meer vanwege het taboe dat er om heen hing.
Al snel keerde ze het plaatje om en stelde zich voor hoe zij zelf zou reageren als moeder, als haar kinderen, later, ooit, háár borsten zochten om getroost en gekoesterd te worden en misschien gebruikten om even hun tranen of hun angst te verbergen en een vluchtheuvel voor even vonden. Hoe ze het zou vinden als zij aan of tussen haar borsten vertroosting of verlichting vinden.
Het werden de borsten van Sanne, die een dimensie aan Lieke’s fascinatie toevoegden. Haar nicht van 29 was in diezelfde periode als Samantha bevallen en toen Lieke haar op vrije morgen bezocht raakten ze in gesprek. Lieke voelde zich onzeker en een beetje verlegen om het Sanne te vragen, toen ze met blote borsten haar kind zoogde, omdat ze voelde dat ze daarmee wel heel erg in haar intieme ruimte zou komen. Maar Sanne was allerminst geschokt, sterker nog ze keek haar vol liefde aan, misschien wel verlangend dacht ze achteraf, en stemde in. “Graag, lieverd.” Ze was zelf ook wel benieuwd wat er zou gebeuren en ze liet Lieke toe om aan haar vrije borst aan te leggen.
Lieke sabbelde, knabbelde, dronk zelfs wat melk en ze kreeg het pas écht warm, en heet, toen ze voelde dat Sanne haar hoofd streelde en fluisterde dat ze vooral door moest gaan. De baby had ze inmiddels in de box gelegd, die was diep in dromenland. Sanne’s handen gleden naar Lieke’s billen en het duurde niet lang of Sanne schokte en trilde en kwam van Lieke’s zachte zuigen heftig klaar. Sanne’s handen waren ondertussen in Lieke’s broekje gegleden en ze voelde dat zij absoluut niet droog meer was. Behendig en liefdevol speelde ze met haar vingers in Lieke’s broekje tot ook die klaarkwam. Sanne vertelde dat haar gevoelens bij het geven van de borst aan haar kind en het voelen van Lieke’s lippen dwars door elkaar heen liepen. Moederlijke koestering en erotisch verlangen. Ze schaamde zich aanvankelijk om dat zo te benoemen omdat ze het verwarrend vond.
“Je was lief, Lieke… Nooit gedacht dat jij ooit mijn borsten zou kussen. En ik zo heftig zou klaarkomen..” Toen Sanne later die dag haar kind opnieuw aanlegde was het voor haar niet meer dan logisch dat Lieke zich opnieuw ontfermde over de vrije borst. Het voelde vredig, voor Lieke, maar ook voor Sanne en toen de kleine weer in haar wiegje lag lagen Sanne en Lieke nog even samen in bed en streelde Sanne ook Lieke’s borsten. “Je kunt niet voelen wat ik voel, Liek, maar weet wel dat je vandaag erotische bommen van mijn borsten hebt gemaakt” fluisterde ze, “ik wel vijftig monden aan mijn borsten willen…”
Lieke probeerde zich voor te stellen hoe het zou zijn als haar eigen borsten gekoesterd werden door een kind, haar kind, een jongen, een meisje en tot hoe oud ze haar kind de borst zou geven. Gek eigenlijk, bedacht ze, dat er in de boeken die ze las en de podcasts die ze hoorde eigenlijk weinig aandacht werd besteed tot wanneer je daarmee door ging. Het leek eigenlijk vanzelfsprekend te zijn dat je er mee stopte als het niet meer nodig was om te voeden met moedermelk. Toch kende ze verhalen van kleuters die af en toe, soms samen met een jonger broertje of zusje, zich nestelden en koesterden aan een moederborst. Niet voor de melk, maar wel voor de koestering. Maar tot hoe oud deed je dat als kind, of beter als moeder? Meestal was wat ze las niet alleen maar beschrijvend maar werd het geduid. Als ongepast en nauwelijks gewenst.
Ze probeerde zich voor te stellen hoe het zou zijn als een tiener, een puber of een adolescent verlangt naar troost en nabijheid en weer heel even klein wilde zijn en zijn hoofd niet op moeder’s buik of tegen haar flank legt voor koestering, troost en nabijheid. Maar hoe die daarvoor de borsten van diens moeder of de borsten van ‘zomaar’ een vriendin of buurvrouw zoekt of koestert als een soort schuilhut. Ze vond dat heel menselijk en vanzelfsprekend klinken, ook al gaat dat verlangen niet meer over melk en honger maar meer over zoeken van verzadiging van andere gevoelens en over verlangen of misschien zelfs honger naar de borsten en het lichaam van moeder. Zou dat dan eerder een heimelijk of misschien zelfs openlijk erotisch verlangen zijn, voor jongens misschien Freudiaans-Oedipaal te duiden? Of spelen er dingen die op een ander, wellicht Jungiaans-dieptepsychologisch, niveau te verklaren zijn?
Ze merkte dat ze geen antwoorden vond in de boeken die ze las en de sites die ze bezocht. Toch vermoedde ze dat ze hier wel op stille geheimen van het moederschap en bezitters van borsten stuitte. Ze schreef in haar dagboek dat er in veel menselijke verlangens zulke verborgen lagen aanwezig waren. Een arm om je heen biedt bescherming, vingers door je haar vertrouwen. Een geur kan plotseling een vergeten gevoel van thuis oproepen. Een lichaam bewaart herinneringen aan oude kamers waarin nog warmte hangt. En dat kan 15 of 20 jaar later nog steeds hetzelfde beroep op zintuigen doen en de troost en nabijheid bieden die toen zo waardevol bleek. En ook al heeft de jonge man of vrouw geen enkele herinnering meer aan de momenten dat zij aan mamma’s mammas lagen, het verlangen naar die veilige plek ligt diep in hun onderbewuste verborgen.
Ze was al vrij snel heel stellig in haar overtuiging, dat die behoefte niet begrensd wordt door leeftijd. Een jongen of een meisje van 17 kan net zo goed verlangen naar veiligheid, troost, geborgenheid als een tiener van 14, een kleuter van 5 of een baby van een paar weken oud. Misschien dat jongens al vroeg leren om zulke verlangens te verbergen achter humor, afstandelijkheid, bravoure of seksualisering. Daarmee verdwijnt die behoefte niet; ze krijgt alleen andere maskers. Ook al was er maar weinig in boeken over te vinden, Lieke vormde zich een beeld van de erotiek die aan borsten zijn verbonden in de relatie tussen moeders en hun puber- en adolescente kinderen. Ze bedacht dat mensen in de westerse cultuur vaak anders naar lichamelijke nabijheid tussen moeders en zonen kijken dan tussen moeders en dochters.
Bij dochters wordt tederheid vanzelfsprekend gevonden, zelfs deze intieme tederheid; bij zonen ontstaat sneller ongemak of het idee dat hij geen zoon meer is maar “man”. Daardoor kan een jongen innerlijk verscheurd raken tussen zijn behoefte aan zachtheid en schaamte over die behoefte. Zij vond dat een jongen van haar leeftijd die verlangt naar moederlijke koestering tussen of aan haar borsten, net als een meisje, niet zwak of vreemd is. Het zegt vooral iets over hoe diep menselijke wezens verlangen naar veiligheid en erkenning, zelfs of juist als ze tegelijkertijd proberen zelfstandig te worden. Dat spanningsveld hoort bij volwassen worden: ze staan met één voet in de wereld van autonomie, en met één voet zijn ze nog zoekend naar een laatste restje onvoorwaardelijke warmte.
Op een middag lag ze in bh en broekje op haar bed en stelde ze zich voor dat ze een puberzoon had – die zich aan haar borsten wilde koesteren. Ze streelde haar borsten bij die gedachte. “Natuurlijk is hij welkom als hij zich tussen mijn borsten wil koesteren”, bedacht ze. “Zou hij dan alleen verlangen naar mijn borsten of ook naar de schoot waarin hij is verwekt?”
Later schreef ze in haar aantekeningen: “Het zal vast niet eenvoudig zijn voor een knul om louter geborgenheid te zoeken. Hij zal al snel een stijve krijgen en de moederborst erotiseren. Bij pubers en jongvolwassenen reageren lichaam en zenuwstelsel vaak snel op lichamelijke nabijheid, aanraking, geur, warmte of bloot huidcontact, ook wanneer het oorspronkelijke verlangen vooral om troost of geborgenheid draait. Een erectie betekent bovendien niet automatisch een bewuste seksuele intentie; het lichaam van adolescenten kan soms reageren voordat gevoelens helder geordend zijn.”
In gedachte zag ze hoe haar zoon over haar been reed en over haar buik zou spuiten en er misschien zelfs naar verlangde om dat spuiten ín haar schoot te doen. Het gaf haar een merkwaardig gevoel van verlangen naar iets dat zij lichamelijk nog nooit ervaren had. Ze had nog nooit haar lichaam met een man gedeeld en nu vingerde ze zich met de gedachte dat een denkbeeldige zoon op of in haar buik spoot. Van beide had ze nog niet echt een goed beeld. Ze voelde een diep verlangen naar dat laatste moment. En vermoedde maar zo dat ze deze ervaring maar niet in haar werkstuk moest opnemen.
Lieke ontdekte dat borsten cultureel zowel met voeding, troost, vrouwelijkheid en erotiek verbonden zijn en juist daarom kunnen ze diepe emoties oproepen die niet eenvoudig in één vakje passen. De menselijke psyche doet niet aan netjes en zedig. Tederheid, verlangen, schaamte, veiligheid en afhankelijkheid kunnen door elkaar lopen als meanderende waterstromen. Haar nicht Sanne die door de borstenliefde van Lieke klaarkwam wilde overigens pertinent niet dat haar man daar ook maar iets van te weten kwam. Te ingewikkeld. Maar na die eerste keer verlangde ze wél vaker naar Lieke’s handen, lippen en tong. Haar handen hadden ook de billen en het spleetje van Lieke gevonden en er werd tussen die twee voor een korte postnatale periode intens gevreeen.
Lieke schoot raak toen ze tegen Sanne zei dat ze vermoedde dat haar diepste verlangen niet eens zozeer lichamelijk is, maar existentieel. Sanne wilde gewoon even rusten in de nabijheid van iemand die zonder woorden zegt: je hoeft nu even nergens heen. En Sanne voegde daar aan toe dat Lieke’s vingers en handen vlak na haar bevalling zoveel meer tederheid bevatten dan het strak gespannen geslacht van haar man dat, hoe liefdevol bedoeld ook, ruwe en rauwe zone’s bezocht die postnataal als een oorlogsgebied aanvoelden en eerder de rust die daar zou moeten heersen verstoorde in plaats van die koesterde.
Met Samantha kon ze over haar ervaringen met Sanne in alle rust en liefde praten en nadenken. Ze lazen af en toe ook samen boeken die Lieke voor haar werkstuk aan het lezen was. Dit alles hielp Lieke wel verder op weg om zich aan het kwetsbare onderwerp te wagen. Ook al bracht zij haar ervaring met Sanne meerdere keren ter sprake, merkwaardig genoeg kwam het toen niet tot eenzelfde intieme ervaring met Samantha. Dat gebeurde pas toen Lieke kort daarna het gedachte-experiment over haar eigen puberzoon met Samantha deelde. Samantha keek haar recht in haar ogen en toen ze fluisterde “maak me geil met je fantasie, Lieke” lagen ze binnen twee minuten naakt op bed en kusten elkaar en elkaars borsten. Samantha vroeg en passant of zij er ook voor open zou staan om hem in haar schoot te ontvangen.
Lieke had niet geantwoord, maar toen Samantha haar befte sprak de intensiteit van haar orgasme boekdelen. Lieke kronkelde van verlangen en kneep in Samantha’s borsten tot die melk spoot. Na afloop had Samantha haar voorhoofd gekust en gefluisterd “je bent een bijzonder buurmeisje.”